sobota, 13 maja 2017

Krótka historia ceramiki


Niedawno zakupiłam ten dzbanek. Pochodzi z wytwórni Spode,  seria Taking the lead.
Jest piękny, w stylu angielskim, myśliwskim. Nie produkowany już od 2005, ciężko będzie coś dokupić.


Taking the lead. Spode

Zainteresowanie porcelaną pogłębiam lekturą. Także o historii porcelany; czytam, wszystko co wpadnie mi w ręce. Postanowiłam trochę usystematyzować tę wiedzę.

 

Pierwsze relacje o chińskiej porcelanie dotarły do Europy w XIII wieku. Za pośrednictwem weneckiego podróżnika Marco Polo. Pierwsze sztuki chińskich wyrobów porcelanowych trafiły na dwory europejskich władców w II poł. XV w. Zaraz zaczęto zgłębiać tajemnice porcelany. Próby te doprowadziły do uzyskania nowych, rożnych odmian ceramiki. Były to kolejne pseudo-porcelany: wenecka, florencka, miękka francuska z Rouen, angielska Johna Dwighta.
Wreszcie w XVII wieku udało się  Janowi F. Boettgerowi, alchemikowi saskiego elektora Augusta Mocnego II wraz z innym alchemikiem Tschirnhausem odkryć tajemnicę wyrobu porcelany polegającą na uzupełnieniu znanych dotychczas mas ceramicznych o nowy składnik - glinkę kaolinową.
W 1710 roku fabryka w Miśni wyprodukowała pierwszą porcelanę.
Wkrótce powstały kolejne manufaktury: w Wiedniu w 1717r., Capo di Monte 1743r., Hoehst 1746r., Petersburg 1744, Berlin 1751 r., Nymphenburg 1753r., Sevres 1768 r., Plymouth 1768 r., Korzec 1790 r.

Słowo "Ceramika" pochodzi z greckiego, "keramos" znaczy glina. Tą nazwą określa się ogólnie wyroby formowane z glin naturalnych, wypalane po wysuszeniu w wysokiej temperaturze.
Rodzaj ceramiki zależy od gatunku zastosowanej gliny.
Wyroby można, upraszczając, podzielić na wyroby porowate i spieczone. Wyroby porowate są nasiąkliwe i kruche. Do tej grupy należą wyroby garncarskie /czerwone, brunatne lub szare/, terakota /po wypaleniu ma kolor czerwony lub żółty/, fajans.
Fajans zaczerpnął nazwę od miasta Faenza, w którym już w średniowieczu wytwarzano wyroby z białej ceramiki.
Ze względu na przesiąkliwość fajans pokrywa się szkliwem.

Majolika to odmiana fajansu produkowana z kolorowych glin.  głownie w Hiszpanii i Włoszech. nazwa "majolika" pochodzi stąd, iż importowano ją przez port na Majorce, z Syrii i Persji.


Majolikowe talerze. Hiszpania
 Te talerze zachwycają barwą wszystkich turystów przechadzających się po ulicach Sewilli.



Wyroby spieczone nie przepuszczają cieczy, są zeszklone. Do tej grupy zalicza się  kamionkę, porcelanę i porcelit.
Kamionka po wypaleniu ma kolor szary, jest nieprzejrzysta.
Formą przejściową między kamionką a porcelaną jest tzw. porcelana Wedgwooda.

Porcelana Wedgwooda tzw. jasperware- jaspisowa
Porcelana to już najszlachetniejszy rodzaj ceramiki. Nazwa porcelana pochodzi od portugalskiego słowa "porcella", oznaczającego muszlę.  Wewnętrzna, lśniąca strona muszli przypomina powierzchnie glazurowanej porcelany.

Porcelanę dzieli się na dwa rodzaje: twardą i miękką. Porcelany miękkie z kolei na : frytową - /francuską/ i kostną /angielską - często mówi się, że Anglicy mają "swoją" porcelanę, mając właśnie ją na myśli./  i nową porcelanę europejską, /tzw. Segera/.
Porcelanę twardą znano w Chinach już w XX wieku.
W Europie, jak już wspominałam, wynalazł ją Boettger w 1709 roku.

Porcelana nieszkliwiona, wypalana jednorazowo to porcelana biskwitowa.  Wyrabia się z niej figurki. Jeszcze nie kupiłam nigdy figurki. Mam jakieś zahamowania w tym względzie. Po pierwsze uważam ze potrzebna jest w tym celu odpowiednia ekspozycja, wnętrza, po drugie są inwestycją finansową, jednak bardzo kruchą. Po trzecie rozmawiałam kiedyś z handlarzem antykami i powiedział mi, że figurki są najczęściej podrabiane, więc trzeba się na tym naprawdę znać.

Najstarszą spośród porcelan europejskich jest porcelana francuska, frytowa.  Wytwarzano ją do końca XVII wieku we Francji.

Porcelana europejska /tzw. Segera/ została wynaleziona pod koniec XIX wieku. Ze względu na obniżoną temperaturę wypalania pozwala na szersze zastosowanie barwników mineralnych podszkliwnych oraz szkliw kolorowych.
Porcelit jest mniej szlachetną odmianą porcelany - jest mniej biały i nieprzeświecający.

Porcelanę zdobi się metodą dekalkomanii, czyli przenosi się rysunek wydrukowany na papierze za pomocą farb ceramicznych, także techniką miedziorytową lub stalodrukiem.
Porcelanę można też zdobić podszkliwnie lub naszkliwnie. Malowanie naszkliwne pozwala na stosowanie barw nie znoszących wysokich temperatur. Czyli na przykład złocenie, srebrzenie lub platynowanie.
Pierwszą polską manufakturę porcelany zawdzięczamy Józefowi Klemensowi Czartoryskiemu.
Pierwsze wyroby fajansowe, głównie użytkowe naczynia stołowe, wyprodukowano w roku 1784.

Tę najstarszą polską porcelaną z Korca czy Baranówki posiadają nieliczni. Bardzo ciekawy artykuł. Artykuł tutaj. 




4 komentarze:

  1. Dzięki, właśnie dostałam cynk ze ktoś dziś na giełdzie widział do niego duży talerz, może się coś uzbiera do niego:)

    OdpowiedzUsuń
  2. Kolejny piękny dzbanek. Dziękuję za kolejną porcję interesującej wiedzy, którą nam przekazujesz. Pozdrawiam:):):)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. dziękuję,jestem właśnie świeżo po lekturze nowego wydawnictwa o porcelanie. Pozdrawiam.

      Usuń